Voor Susan begon haar weg naar de uitvaartzorg bij een persoonlijk verlies: het overlijden van haar oma. Ze herinnert zich hoe de uitvaartleider van Schrijen haar familie destijds begeleidde. “De uitvaartleider nam ons bij de hand, was er écht voor ons en hielp om samen een waardig afscheid vorm te geven. Dat maakte diepe indruk. Toen wist ik: dit is werk dat er écht toe doet.”
Een eerste poging om bij Schrijen te solliciteren leverde niets op, maar de wens bleef. Vier jaar later zette ze opnieuw de stap en dit keer met succes. Susan startte als medewerkster bij uitvaarten: ze ondersteunde bij afscheidsbezoeken, verzorgde catering en hielp bij de laatste zorg. “Juist als families eerst twijfelden om mee te helpen bij de verzorging en het daarna toch deden, zag je dat ze achteraf met een warm gevoel terugkeken. Het was het laatste wat ze nog voor hun dierbare konden doen.”
In 2018 werd het Crematorium Buitenplaats Zevenhutten geopend en kreeg Susan de kans dagverantwoordelijke te worden. Een rol die haar op het lijf geschreven bleek: de schakel zijn tussen families, medewerkers en uitvaartleiders, met oog voor ieder detail op deze locatie. Inmiddels combineert ze dit met twee dagen per week kantoorwerk. Een afwisseling die haar energie geeft.
Niet alle herinneringen zijn licht. Susan vertelt hoe zwaar de coronaperiode haar raakte. “Ik herinner het me nog als de dag van gisteren: het moment dat wij een melding kregen dat meneer was overleden aan corona. Met mondkapjes op gingen we naar zijn woonadres. Nog voordat we naar binnen gingen, trokken we buiten onze witte overalls aan, deden we twee paar handschoenen aan, een bril, overschoentjes en een mutsje. Zo stapten we naar binnen: volledig onherkenbaar, en het voelde zo ontzettend afstandelijk.
In de woonkamer zat de partner van meneer op de bank. Zij was zelf nog herstellende van corona. Normaal is ons van kleins af aan geleerd ons voor te stellen en een hand te geven, maar dat kon nu niet. Vanaf de andere kant van de kamer vertelden we haar onze namen en dat we waren gekomen om haar partner op te halen.
Op dat moment voelde ik me zó schuldig. Verborgen achter mondkapje en bril, zonder een hand te geven, namen wij haar geliefde mee. Nadat we meneer op de brancard hadden gelegd, wensten we haar van een afstand veel sterkte. Meer konden we niet doen. We verlieten het huis, terwijl zij, machteloos, toekeek hoe wij haar man meenamen.
Buiten, voor het raam, stond de dochter van meneer met haar partner. Ook zij had corona en kon niets anders doen dan van een afstand toekijken hoe haar vader door twee onherkenbare mensen werd weggevoerd. Het was hartverscheurend.
De uitvaart verliep op dezelfde manier. Terwijl de directe familie het crematorium binnenliep, stonden andere dierbaren buiten. Ze konden niet meer doen dan zwaaien. Dat beeld raakte me diep. Ik probeerde me voor te stellen hoe moeilijk en afstandelijk dit voor hen moet zijn geweest – maar eigenlijk kun je dat niet bevatten.”
“Zelfs in de donkerste momenten kan liefde zichtbaar worden – dat raakt me telkens opnieuw.”
Een ander moment dat haar diep raakte was de uitvaart van een jong meisje. Haar jonge ouders vroegen genodigden om een knuffel mee te brengen in plaats van bloemen. “Het kindje werd omringd door honderden knuffels tijdens de uitvaart. Ondanks hun enorme verdriet dachten de ouders ook aan anderen: alle knuffels werden daarna naar het ziekenhuis gebracht voor zieke kinderen. Het raakte me dat zij hieraan dachten, juist nu zij zelf zoveel verdriet hadden. Dat liefde en medeleven zelfs in de donkerste tijd zo zichtbaar konden zijn.”
Voor Susan staat luisteren centraal. Iedereen beleeft afscheid anders, en door ruimte te geven aan wensen en verhalen ontstaat een afscheid dat troost biedt. “Ik vraag mezelf altijd af: hoe zou ik het vinden als het mijn dierbare was? Dat helpt me om dichtbij te blijven.”
Iedereen is anders en zo zijn ook de wensen rondom afscheid nemen voor iedereen verschillend. Door goed te luisteren, ontdekken we wat belangrijk is voor de nabestaanden. Als wij hun wensen precies zo kunnen uitvoeren zoals zij het in gedachten hebben, dan hebben we het goed gedaan.
Voor families is het heel waardevol als ze zich gehoord voelen en niet alles steeds opnieuw hoeven uit te leggen. Omdat de lijntjes binnen ons team kort zijn, houden we elkaar continu op de hoogte. Dat is belangrijk, want je kunt maar één keer afscheid nemen.
Ook als team vinden we steun bij elkaar. We hebben een hechte band en begrijpen elkaar goed. Dat maakt het makkelijker om je hart te luchten wanneer dat nodig is. Soms is een kop koffie en het delen van ervaringen al genoeg om de zwaarte van het werk even te verlichten. Zo zorgen we niet alleen voor families, maar ook voor elkaar.
Daarom luisteren we niet alleen, maar laten we nabestaanden ook voelen dat we er voor hen zijn, óók na de uitvaart. Want voor hen begint het rouwproces pas daarna. Dat zeg ik altijd tegen families, zodat ze weten dat we hen niet loslaten.
Samen met de nabestaanden staan we stil bij wat pijn doet. We benoemen het en doen er alles aan om het afscheid warm, waardig en passend te laten zijn. Zoals hun geliefde het verdient.
Ook na de uitvaart probeert ze nabij te blijven. Tijdens concerten als In Memoriam, markten of een kop koffie op het terras van het Natuuratelier voelt ze hoe families zich verbonden blijven voelen. “Het mooiste is wanneer families later zeggen dat ze zich gedragen hebben gevoeld. Dan weet ik dat ik iets heb kunnen betekenen.”
Wat Susan hoopt achter te laten?
